Bestaat de ziel

Onlangs was op radio 4 een week lang de “Hart-en-ziellijst” te horen, met een stroom aan  bijdragen van luisteraars die vertelden diep geraakt te zijn door specifieke muziekstukken.

De laatste jaren was op tv het boeiende programma “Kijken in de ziel” van Coen Verbraak te zien, waarin steeds een beroepsgroep zich in de ziel liet kijken.

 

Bestaat er zoiets als een ziel? Er zijn talloze verwijzingen naar in onze taal.

 

Met je ziel onder je arm lopen

Hij heeft me op mijn ziel getrapt

Een ontzield lichaam

Zielig.

Bezieling

Moederziel alleen zijn

Ogen zijn spiegels van de ziel

Hoe meer zielen, hoe meer vreugd

Ter ziele gaan

Twee zielen, een gedachte

Zijn ziel in lijdzaamheid bezitten

Ziel en zaligheid

Die opmerking snijdt me door de ziel

Eelt op de ziel hebben

Uit 't diepst van je ziel

 

In mijn jeugd werd een priester een zielzorger genoemd, een psychiater een zielenknijper.

In taal proberen wij uit te drukken wat in ons leeft. Als in zoveel uitdrukkingen het woord ziel voorkomt, dan durf ik toch wel te stellen: Ja, we hebben een ziel.

 

De adem wordt vaak genoemd “de brug tussen lichaam en geest”. Als we ons verdiepen in de cultuurgeschiedenis van de ziel wordt het begrip veelzijdig geïnterpreteerd. Vaak wordt de ziel gezien als de essentie die met ons meereist door onze verschillende levens, maar ook als je niet in meerdere levens gelooft, kun je spreken van een ziel.

Het valt me op dat de begrippen geest en ziel nog al eens naast elkaar worden gezet, als een en hetzelfde worden beschouwd. Gaan we uit van de taal dan kennen we “zielig”, maar ook “geestig”, met alle twee een totaal andere betekenis. Ziel en geest zijn kennelijk van elkaar te onderscheiden. In mijn werk ervaar ik steeds dat de adem interactie tussen lichaam en geest op gang brengt. Een lijfelijke ervaring brengt ons op gedachten: dit is fijn, dit doet pijn, zou ik misschien ziek zijn. Daarnaast kan een ervaring me diep raken en gevoelens oproepen die nauwelijks onder woorden te brengen zijn. Dan hebben we het over de ziel.